Prolećni vikend pred nama, pruža obilje uživanja na jugu Srbije. Smestićemo se u KURŠUMLIJI, odakle ćemo na RADAN PLANINI posetiti ĐAVOLJU VAROŠ i PROLOM BANJU. Kada obiđemo Đavolju varoš, pešačićemo preko Radan planine, do Prolom banje, gde ćemo uživati u blagodetima hotela “Radan”. U nedelju se nakon obilaska manastira Sv. Nikole u Kuršumliji selimo u Kuršumlijsku banju da pešačimo padinama Kopaonika i uživamo u spa i velnes centru hotela “Planinka”.
Kuršumlija još uvek nosi ime od turske reči za puščano zrno (metak) kurşun. U doba Rimljana Kuršumlija se nazivala Ad Fines, što znači „na kraju“, jer je bila na granici dve provincije, Dalmacije i Gornje Mezije. Bila je u to vreme jedna od važnih stanica na poznatom rimskom putu Niš-Lješ.
Đavola varoš, naše a skoro svetsko čudo, još 2009. godine bila je uvrštena u Uneskovu listu 77 prirodnih svetskih čuda i najbolje plasirani evropski kandidat u svojoj kategoriji za izbor 7 svetskih čuda. Ova prirodna atrakcija treba da se nađe na stazi svakog planinara.
Prolom banja, sa svojim hotelom “Radan”, nudi obilje velnes i spa sadržaja (finska sauna, đakuzi sa prolom vodom, tepidarijumi, zatvoren i otvoren termomineralni bazen sa temperaturom od 30-31stepeni C, parno kupatilo) pruža zdravstvene tretmane za lečenja bubrega, mokraćnih puteva, reumatizma, kožnih i gastro oboljenja.
Manastir Svetog Nikole u Kuršumliji, je druga najstarija zadužbina Stefana Nemanje, koju je podigao između 1159. i 1166. godine. Nalazi se na uzvišenju koje se uzdiže nad gradom, iznad ušća Banjske reke u Toplicu. Manastir Svetog Nikole je izgrađen u prepoznatljivom raško-vizantijskom stilu, vekovima je predstavljao centar duhovnosti, obrazovanja i pismenosti. Svedočanstvo je vremena kada se oblikovala srpska srednjovekovna država i kada su postavljeni temelji jedne velike duhovne tradicije.
Manastir Presvete Bogorodice je bio duša srednjovekovne Kuršumlije i najstariji je Nemanjin manastir, takođe iz 12. veka, od koga su danas ostale samo ruševine, pa ga nećemo obilaziti. Bio je poznat kao duhovno središte srpskog naroda u ovom regionu.
Kuršumlijska Banja je na istočnom podnožju Kopaonika, ali je i okružena Radan planinom, koja se proteže ka jugu, dok se masiv Kopaonika uzdiže ka zapadu. Kuršumlijska banja leži u kotlini Banjske reke. Nije radila 15 godina. Od 2023. godine obnovljen je banjski hotel “Planinka”.
Ova banja ima najumereniju klimu od svih banja u Srbiji, a njen prirodni ambijent čine šume, Banjska reka i potoci sa čistom vodom i vazduhom bez industrije. Kuršumlijska banja je i rekretativni centar i lečilište, jer ima više vrsta lekovitih voda, koje je svrstavaju u red najatraktivnijih u Evropi (sumporovite, ugljeno-kisele, alkalne i gvožđevite vode, sa temperaturom od 14—67 °C). Poznata je još iz rimskog doba. Prvi rimski nalaz u Kuršumlijskoj Banji pronađen je krajem 19. veka, a to je kameni spomenik zahvalnosti vodenim nimfama. Njega je u 3. veka oslikao jedan rimski sveštenik nakon izlečenja u Kuršumlijskoj banji.
Arheološkim iskopavanjima u Kuršumlijskoj Banji su pronađeni delovi dva kasnoantička objekta, zidanih od kamena i opeke okvirno datirani na period 4. veka do 6. veka. Jedan od objekata bio je freskooslikan i bogato ukrašen i imao je staklene prozore. Istraživanjima je takođe potvrđena ranija pretpostavka da je Kuršumlijska Banja korišćena tokom rimskog perioda i da se na području banje mogu očekivati značajni ostaci antičkog naselja i lečilišta. Na osnovu jednog rimskog kamenog spomenika sa natpisom iz 3. veka, poznato je i rimsko ime Kuršumlijske Banje (lat. Aquarum Bassinae).
